Nhựa phế liệu chất đống như núi, nguyên nhân do đâu?

Chỉ tính đến nửa năm 2018, lượng nhựa phế liệu nhập khẩu đến các cảng ở Việt Nam đã bằng cả năm 2017 cộng lại. Đây là hậu quả của việc nhập khẩu ồ ạt của các doanh nghiệp trong nước vào lúc thị trường nhập khẩu phế liệu Trung Quốc đã bị cấm cửa. Phải chăng chúng ta đang trở thành nơi thay thế cho người hàng xóm để các nước trút gánh nặng rác thải một cách hợp tình hợp lý?

Theo thống kê từ Hiệp hội nhựa Việt Nam, đến cuối tháng 7 năm 2018, nhựa phế liệu đã cập cảng với một lượng khổng lồ là 5.000 container. Tính chung về hàng hóa phế liệu thì ở cảng Cát Lái đang tồn đến 8.000 container và con số này ở cảng Hải Phòng chí ít cũng khoảng 4.000. Có lẽ đã đến lúc cần báo động về tình hình nhập khẩu khó kiểm soát và không biết đâu là biện pháp xử lý đống “thải” này mà giảm thiểu được ảnh hưởng của nó đến môi trường.

Các doanh nghiệp mất 10 triệu đô

Trách nhiệm thuộc về ai trong vụ việc tồn đọng phế liệu nhựa kinh khủng này? Các doanh nghiệp thì đổ tại cơ quan quản lý, trong khi đó cơ quan quản lý lo ngại về tình trạng ùn tắc cảng vì các doanh nghiệp bỏ lại hàng hóa mà không có một chút tâm lý chịu trách nhiệm. Khách quan mà nói, lỗi tại cả đôi bên và không thể chấm dứt nỗi lo này chỉ với việc cải thiện động thái của một phía.

Công ty TNHH nhựa Lê Trần chuyên xuất khẩu sản phẩm nhựa tái chế. Giám đốc của doanh nghiệp này là ông Trần Vũ  Lê đã cho biết, do các quy định mới của tổng cục Hải quan ban hành giữa tháng 7 vừa qua mà nhiều doanh nghiệp nhập khẩu phế liệu không thể về thông quan được. Cụ thể là công ty của ông Lê đã không thể có đủ nguyên liệu để sản xuất.

Theo giám đốc công ty này, vì thiếu nhựa tái chế nên hoạt động sản xuất bị trì trệ, các hợp đồng phải đứng hết lại. Do vậy mà mục tiêu xuất khẩu đạt 30 triệu đô sẽ không thể hoàn thành. Với tình hình thiếu hụt nguyên liệu như vậy thì thiệt hại trước mắt là 10 triệu đô, gắng lắm cũng chỉ đạt khoảng 20 triệu đô. Ông cũng chia sẻ hiện tại đang phải giải quyết khoảng 22.000 lao động kể cả hợp đồng thời vụ. Khi thiếu nguyên liệu, không có hoạt động sản xuất xuyên suốt, nhiều công nhân bị mất việc, gây thiệt hại rất lớn cho nhiều phía.

Tương tự như thế, công ty TNHH Tây Vĩnh Hội cũng cho biết đã nhập một số container hàng bao tải jumbo, màng nhựa, dây, lưới đã sử dụng về cảng Cát Lái. Nhưng trong vòng 2 tháng nay lại bó tay không thể làm được thủ tục thông quan. Nguyên nhân là bởi việc kiểm soát nhập khẩu đã qua sử dụng trở nên khắt khe hơn trước nhưng lại không có thông báo đến doanh nghiệp để có thời gian và tâm lý chuẩn bị.

Đại diện doanh nghiệp này lên tiếng: “Đây là những mặt hàng tiêu dùng thông thường và không nằm trong danh mục cấm nhập khẩu, doanh nghiệp được quyền kinh doanh. Các mặt hàng của chúng tôi không phải là chất thải”. Có vẻ các công ty, cơ sở sản xuất và nhập khẩu có phần bức xúc khi nói về việc bị cấm cửa các nguồn nguyên liệu thiết yếu, giá rẻ này.

Họ cho biết thêm: “Tổng cục Hải quan ban hành các thông văn và thông tư cấm hàng hóa thông quan nhưng lại không cho thời gian để doanh nghiệp chuẩn bị. Sự việc đó làm cho chúng tôi chưa kịp trở tay và thiệt hại nặng nề”. Chủ tích Hiệp hội nhựa Việt Nam là ông Hoàng Đức Lam cho biết, nhựa phế liệu là mặt hàng phi tiêu chuẩn. Vì thế chúng phải đáp ứng 2 tiêu chí là sạch và không chứa quá 2% tạp chất. Điều này làm khổ các doanh nghiệp, khiến họ khó lòng ngay lập tức làm theo quy chế.

Ông cũng cho rằng theo quy chuẩn 32 thì chỉ có 4 loại phế liệu được nhập, con số này quá ít so với thực tế các loại có hiệu quả tái chế cao. Dẫn chứng là chỉ cần lẫn một số loại khác bị định nghĩa chất thải không được nhập là bên bán đã không thể đóng hàng đúng hoàn toàn theo tiêu chuẩn.

Để mặc xe hàng tồn, không dám đến nhận

Nguyên nhân được cho là các doanh nghiệp quá khiếp sợ với mức chi phí lưu kho cao ngất. Họ vừa lên tiếng kêu oan về khái niệm chất thải và phế liệu không rõ ràng, lại than trời về khoản phí lưu kho bỏ ra không hề nhỏ. Do đó tình trạng đùn hàng lại ở các cảng ngày càng nghiêm trọng, trong khi đó các doanh nghiệp lại không có nguyên liệu nhập để sản xuất. Hiện nay chi phí bãi dao động từ 50 – 100 đô mỗi ngày cho một container.

Hàng hóa nhập về chỉ 10 triệu đô, mà vì vấp phải các quy định cấm nhập này nên phải lưu kho. Bị lưu khoảng 3 tháng là tiên đó đã cao hơn cả tiền nhập hàng. Như vậy thử hỏi các doanh nghiệp làm sao còn dám đến nhận hàng và nộp phạt? Bởi thế điều bức xúc của các cơ sở này cũng có thể được thông cảm đôi phần. Hiện nay dư luận nhìn vào nhận định rằng các doanh nghiệp nhập hàng về rồi “đem con bỏ chợ”. Nhưng mấy ai hiểu được nguyên nhân họ phải bỏ hàng. Các doanh nghiệp phát biểu rằng quy định đưa ra không báo trước, không gia hạn thời gian nên bị nháo nhào, nhiều người đứng trước nguy cơ phá sản.

Đồng thời các doanh nghiệp cho rằng nhựa trong nước cũng là nhựa tái chế nên không thể đổ lỗi ô nhiễm môi trường hết lên đầu các công ty nhập khẩu phế liệu. khi dư luận lên tiếng vì nghĩ những con số nhựa phế liệu nhập khẩu ở Việt Nam quá cao, họ không biết rằng chúng không thấm vào đâu so với các quốc gia khác.

Đó chỉ là những lời chia sẻ đơn phương một bên. Khi nhìn nhận được vấn đề, cần phải giải quyết ổn thỏa đôi bên. Quan trọng là tìm ra nguyên nhân để có giải pháp vừa lòng, giảm thiểu tổn thất vật chất cũng như tình trạng ô nhiễm môi trường trong nước.

Tags:

Bài viết liên quan